نام برده مىشود و نام الجامع تنها در دو عنوان ترجمهء فارسى آن ديده مىشود كه با افتادگى در متن عربى انطباق دارد . كتاب الصيدنه . اين كتاب جزء آثار دوازده‌گانه در الجامع رازى است اما در منابع از آن به عنوان كتاب مستقلى نيز ياد مىشود . « 508 » آن‌گونه كه ابن ابى اصيبعه خبر مىدهد ، در اين كتاب توصيف داروها با اشاره به رنگ ، مزه ، بو ، محل پيدايش ، كيفيت و جز اينها آمده است . بيرونى خود در مقدمهء صيدنه مىنويسد : « من دو كتاب ابو بكر رازى را در داروشناسى و بدل‌ها ( كتابيه فى الصيدنة و الابدال ) خوانده‌ام اما سود كافى از آنها نبرده‌ام « 509 » » . كتاب الابدال . بخش هفتم الجامع است و در آن به جانشين‌هاى هر دارو يا غذايى اشاره مىشود كه نتوان يافت . « 510 » در منابع از يك اثر مستقل رازى با نامى مشابه نيز نام برده شده است . « 511 » افزون‌بر اينها ، در صيدنه از الابدال ابن ماسويه و پولس نيز سخن رفته است . « 512 » كتاب الاغذية . احتمالا نام كوتاه شده كتاب منافع الاغذية و دفع مضارها است . « 513 » - ديگر الحاوى نيست بلكه نام كلى و مشروط مجموعه‌اى است از دوازده اثر مستقل رازى كه به رشته‌هاى گوناگون پزشكى اختصاص يافته است . مىدانيم كه مجموعهء آثار بقراط متشكل از دوازده بخش ( به اصطلاح قانون بيزانسى ) وجود داشت . مجموعه‌اى مشابه با هدف آموزشى در آغاز سدهء هفتم در اسكندريه تنظيم شد ، شامل شانزده اثر جالينوس و مشهور به نام كلى « شانزده كتاب جالينوس » ( كمپبل ، I ، 50 ؛ سارتون ، I ، 480 ) . اين مجموعه‌ها در ادبيات عرب به نام اثناعشر و الستة عشر نوشته شده است ( ابن ابى اصيبعه ، I ، 31 - 32 ، 103 - 104 ) . و سرانجام ، دوازده رسالهء شيمى خود رازى به نام الكتب الاثنى عشر نيز در يك مجموعه گرد آمده بود ( نك . پايين‌تر ) . ( 508 ) . نك . بالاتر ، يادداشت 507 . ( 509 ) . نك . همين‌جا ، ص 175 . ( 510 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 318 . ( 511 ) . نك . بالاتر ، يادداشت 507 ؛ بروكلمان ، I , SB , GAL ، 420 . ( 512 ) . نك . همين‌جا ، ص 89 ، 97 . بنا بر ديگر اخبار ، اثرى با نام مشابه نيز به ماسرجويه تعلق دارد . آ . ك . ارندس ، پيشگامان شرقى ، ابن سينا . . . ، ص 963 . ( 513 ) . ابن ابى اصيبعه ، I ، 320 ؛ بروكلمان ، I , SB , GAL ، 420 ( 37 - 38 ) . در فهرست بيرونى ( شمارهء 17 ) : دفع مضار الاغذية .